Parallel Universe

De belangstelling voor het landschap is groeiende. Minister Gerda Verburg bereidt zelfs een publiekscampagne voor die de samenleving moet doordringen van de enorme waarde van ons mooie landschap. Het landschap staat onder druk door klimaatverandering, voedselproblematiek, bodemdaling, oprukkende bedrijfsterreinen en woningbouw. Zorgvuldige omgang en onderlinge afstemming bij ruimtelijke vraagstukken zijn urgenter dan ooit tevoren.

Steeds vaker worden ook kunstenaars en ontwerpers betrokken bij het nadenken over en reflecteren op de maakbaarheid van het landschap. Het Centrum voor Beeldende Kunst Utrecht doet dit door een actieve rol te spelen bij het Plan de Venen. De gebiedsopgaven in De Venen (gelegen in Het Groene Hart) gaan over natuurontwikkeling, waterbeheersing, recreatie en veranderende landbouw. Kunstenaars worden gekoppeld aan ontwerpteams, ze treden op als gids of verhalenverteller, of ze bedenken projecten die ingaan op de cultuurhistorie van een plek. Kunstenaars oefenen op die manier invloed uit op de beleving van kwaliteiten van onze leefomgeving.
Onderdeel van dit kunstprogramma voor de Venen was het project Het Maakbare Land, waarbinnen het Centrum voor Beeldende Kunst een platform boodt voor kennis en internationale uitwisseling tussen kunstenaars, ontwerpers, architecten en planologen.

Uitwisselings-programma tussen Nederland en Australië.
Aanleiding voor de eerste uitwisseling in 2006 was de viering van vierhonderd jaar bilaterale betrekkingen met Australië. Kunstenaars en studenten uit Australië trokken samen met hun Nederlandse collega’s De Venen in. Het hoofdthema van de uitwisseling was waterbeheersing.
In 2007 hebben de architecten Willemijn Lofvers en Gosia Siekanko, ontwerper Ester van de Wiel, kunstenaar Ida van der Lee en fotograaf Bob Negryn onder begeleiding van projectleider Annelou Evelein een studiereis ondernomen naar de “outback” van Australië. Dit was op uitnodiging van de onderzoeksgroep ILIRI (Imaging the Land International Research Institute) van het College of Fine Arts van de University of New South Wales. Hoofdthema in Australië was Re-cognising the land, een begrip dat vergelijkbaar is met het lezen van het landschap. Met name een bezoek aan het zeer droge Fowlers Gap, een uniek onderzoeksgebied voor studies over droogte, heeft de deelnemers aangezet om via een systeem van mapping de overeenkomsten en relaties tussen de natte Venen en de droge “outback” van Australië in kaart te brengen.

De tentoonstelling
Op de bovenverdieping van Het Gebouw van Stanley Brouwn en Bertus Mulder hadden Lofvers, Van de Wiel, Siekanko en Van der Lee een laboratorium ingericht met daarin de weerslag van hun inzichten en observaties ten aanzien van de beide gebieden. De inrichting van deze gezamenlijke bijdrage was in handen van de Werkplaats Typografie uit Arnhem.
Beneden in Het Gebouw toonde Bob Negryn landschapsfoto’s van de Venen en Fowlers Gap. Bij binnenkomst gaf dit meteen het contrast tussen beide gebieden weer. De opgetekende weersberichten uit de beide gebieden versterkten dit nog eens.
Heel anders is het videokunstwerk van Linda Wallace die, als Australische – Nederlandse (die nog maar enkele jaren in Nederland woont), haar visie op het Groene Hart verbeeldt vanuit het gezichtspunt van de migrant ten opzichte van het gemaakte landschap van de Venen. Dit werk draagt de titel New Holland, wat verwijst naar de veranderende samenstelling van de Nederlandse bevolking. Het is een werk dat met name de sociaal / politieke kant van het Maakbare Landschap bevraagt.

Lezingprogramma
Redesigning the Lowlands inspired by social ecology
Kasteel Groeneveld organiseerde samen met het Centrum voor Beeldende Kunst Utrecht een inspiratiemiddag op woensdag 24 september.
Stuart Hill, hoogleraar sociale ecologie aan de Universiteit van Western Sydney liet zijn licht schijnen over de vraag 'Als je ingrijpt in het land, wordt het er dan beter van?'. Waar de Nederlanders driftig plannen, polderen, rekenen en tekenen beschouwen de Australiërs het land vanuit een ander perspectief.
Er was een speciale vertoning van het recente videokunstwerk Nieuw Holland van Linda Wallace.

Organisatie en samenstelling is in handen van Annelou Evelein. Bij de tentoonstelling is een bijzondere publicatie verschenen.

Parallel Universe; Het maakbare land/Re-cognising the land
19 september - 19 oktober 2008
woensdag t/m zondag 13.00-19.00 uur (toegang is gratis!)
Het Gebouw van Stanley Brouwn en Bertus Mulder
Hogeweide 3B
3541 BC, Utrecht
www.beyondutrecht.nl (zie voor routebeschrijving)

Met dank aan het ministerie van LNV, Nederlands Consulaat in Sydney, ILIRI, Fonds voor Beeldende Kunst, Vormgeving en Bouwkunde, BEYOND, meerjarig kunstprogramma voor Leidsche Rijn.